Home » DÜNYA » Filmdi gerçek oldu: Kapitalizmin “arınma geceleri”

Filmdi gerçek oldu: Kapitalizmin “arınma geceleri”

Kapitalizm giderek “Arınma Gecesi” (The Purge) filmlerine benzemeye başlıyor.

Amerika’nın en büyük mali sermaye gruplarından Bloomberg’e bağlı Johns Hopkins “Halk Sağlığı” Fakültesi’nden uzmanlar, bireylerin Kovid-19’dan “ölme risklerini ölçen” bir online hesap makinesi geliştirmişler.

Sözkonusu algoritma, kullanıcılardan yaş, boy, kilo, posta kodu (yani yaşadığı yer), cinsiyet, etnisite veya ırk bilgilerini girmelerini istiyor. Ardından sigara içip içmediklerini, astım, hipertansiyon, diyabet gibi kronik hastalıkları varsa belirtmelerini istiyor. Buna göre de, kullanıcıyı “ölüm riski” kategorilerinden birine yerleştiriyor: Ortalamanın altında, ortalamaya yakın, orta derecede yüksek, yüksek, çok yüksek!

Algoritma tek tek kullanıcılardan hesapladığı ölüm risklerini analiz ederek, ayrıca toplulukların, eyaletlerin vb “ölüm riski düzeyi haritası”nı çıkarıyor ve bunu her hafta güncelliyor.

Bloomberg “halk sağlığı” algoritması, örneğin ölüm riski çok yüksek çıkan kullanıcıların üstüne kırmızı bir çarpı çizerek “Game Over. Sen öldün” de diyor mudur bilmiyoruz ama, bu uygulamanın, Amerika’da 300 bin kişiye yaklaşan Covid-19 ölümlerinin büyük çoğunluğunu oluşturan işçiler, sağlık işçileri, siyahlar ve göçmenler, bakım evlerinde kalan yaşlılar ve kronik hastalarla alay edermiş gibi oynanacak bir “ölüm toto”dan farkı yok. (Ama tabii algoritmanın soruları arasında sınıfsal konum, dışarda çalışma zorunluluğu olup olmadığı, gelir düzeyi de yok!)

Amerika’da ölüm istatistikleri (örneğin bir Türkiye’dekine göre) daha ayrıntılı olarak tutulduğundan, zaten Covid-19’dan ırk, etnisite, yaş, bölgeye göre, çeşitli kronik hastalıkları olup olmadığına göre vb enfekte olma ve ölüm olasıklarını (ve istenirse sınıfsal durumu, gelir durumu, sağlık sigortası durumu, eğitim durumu, borç durumu, evden mi dışarda mı çalıştığı vbye göre) hesaplamak, buna göre enfeksiyon ve ölüm riski yüksek olan kesimler için parasız çok yönlü koruyucu önlemleri almak ve geliştirmek mümkün. Yapılmıyor.

Öyleyse bireysel “ölüm toto”nun anlamı ne? Diyelim ki, ölüm riski yüksek veya çok yüksek çıkan siyah ve göçmen güvencesiz işçilere ücretli izin ve gelir desteği mi verilecek, parasız sağlık sigortası mı verilecek, bağışıklık sistemini güçlendirici parasız gıda ve koruyucu hijyen malzemesi mi dağıtılacak, borçları ve kiraları mı silinecek, parasız periodik test mi yapılacak.. Tabii ki hayır!

Oysa dijital platform teknolojilerini, enfeksiyon belirtileri gösterenleri tespit etmek, pozitif çıkanların son 2 haftada temas ettiklerini de tespit edip karantinaya almak, enfeksiyon riski ve enfeksiyon kaptığında yaşamını yitirme riski daha yüksek olan kesim ve çalışma ve yaşam alanlarını tespit etmek, gerekli önlemleri almak, ücretli izin ve gerekli parasız destekleri vermek (örneğin gıda karnesi ile insanları saatlerce kuyrukta bekletmek yerine, ihtiyacı olan herkese gerekli gıda ve malzeme dağıtımı yapmak, riskin yüksek olduğu kesimlerde sürekli sağlık bakım ve taramaları yapmak, vd) son derece olanaklı.

Ama kapitalizmde olanaklı değil.

Bu uygulama büyük olasılıkla veri toplayıp sigorta şirketlerine, bankalara pazarlamak için yapılıyor!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*